Schiaparelli u V&A: žena koja je modi dala lice umetnosti
- Apr 1
- 3 min read
Elsa Schiaparelli vezuje se za slike koje su duboko utisnute u istoriju mode: jastog preko večernje haljine, skelet ušiven u crni džersi, cipela podignuta na glavu kao šešir. U tim komadima sabran je njen pogled na odevanje. Haljina kod Schiaparelli nosi ideju, humor, intelektualnu igru i snažnu vezu sa umetnošću. Rođena 1890. u Rimu, živela je u Londonu, Njujorku i Parizu, a svoju modnu kuću osnovala je 1927, nakon uspeha pletenih pulovera sa trompe-l’œil mašnama. Već 1933. otvara londonsku filijalu u Mayfairu, a 1934. postaje prva modna dizajnerka na naslovnoj strani Time.
Iz tog ugla, izložba Schiaparelli: Fashion Becomes Art u Victoria and Albert Museum pruža najdirektniji ulaz u njen svet. To je prva izložba u Ujedinjenom Kraljevstvu posvećena Elsi Schiaparelli i prati razvoj kuće od 1920-ih do danas, pod kreativnim vođstvom Daniel Roseberry. Postavljena je u Sainsbury Gallery u V&A South Kensington i traje do 8. novembra 2026.
Ulaskom u izložbeni prostor priča počinje puloverom iz 1927, čija je mašna izvedena kao optička iluzija. Već u tom komadu prisutno je ono što će kasnije postati zaštitni znak kuće: precizna konstrukcija, sklonost ka vizuelnim obrtima i razumevanje odevnog predmeta kao slike. Izložba se zatim razvija kroz dnevnu modu, večernje haljine, kostime, aksesoare i parfeme, predstavljajući Schiaparelli kao dizajnerku koja je visoku modu uvela u dijalog sa umetnošću, humorom i nadrealističkom imaginacijom.
Najubedljiviji delovi izložbe okupljaju radove nastale u bliskoj saradnji sa umetnicima. Među njima su Tears Dress, Skeleton Dress, večernji kaput koji je Schiaparelli radila sa Jean Cocteau, kao i Dalíjev Lobster Telephone autora Salvador Dalí. V&A ovde precizno pokazuje da je za Schiaparelli umetnost bila sastavni deo jezika kuće. Nadrealizam se jasno čita kroz svaki segment, a zajedno ovi radovi nose duhovitost, disciplinu i oštru formalnu jasnoću.
Posebnu vrednost ima deo posvećen Londonu. U svojoj hronologiji V&A beleži da je Schiaparelli 1933. otvorila londonsku filijalu u Upper Grosvenor Street u Mayfairu. Izložba taj londonski sloj vraća u fokus i proširuje sliku izvan okvira pariske modne scene. Pred posetiocem se otkriva žena koja razume tekstil, rad ateljea, tržište, društveni položaj i javni imidž.
Jedan deo priče vodi i ka filmu. V&A navodi da je Mae West 1937. nosila kostime Schiaparelli u filmu Every Day’s a Holiday. Taj detalj otvara važan aspekt rada kuće. Od samog početka, njeni komadi funkcionišu u pokretu, pred kamerom, na sceni i u fotografiji. Njeni dizajni traže kadriranje, prostor i publiku. Izložba se tako širi izvan salona i manekena ka vremenu u kojem se moda, film, fotografija i javni nastup sve snažnije prepliću.
Završni deo izložbe vodi do savremenog perioda pod Danielom Roseberryjem. V&A prati kuću u današnji trenutak i prikazuje, između ostalog, haljinu koju je Ariana Grande nosila na dodeli Oscara 2025. Taj prelaz deluje prirodno jer iste ideje prolaze kroz čitavu postavku: skulpturalna forma, izražena teatralnost i odnos prema javnoj slici. Ono što se oblikovalo u radu Else Schiaparelli između dva rata danas dobija novu formu.
Kroz više galerija V&A povezuje pulover sa optičkom mašnom, Dalíjev Lobster Telephone, Cocteauovu vezeninu, priču o londonskoj filijali, filmske kostime i savremene radove pod Danielom Roseberryjem. Upravo ovde najjasnije se vidi način rada, krug saradnika i širina jedne modne kuće koja je visoku modu postavila u središte vizuelne kulture svog vremena.
Photos: Behind the scenes of Schiaparelli: Fashion Becomes Art at V&A South Kensington. © Jamie Stoker.; Schiaparelli: Fashion Becomes Art at V&A South Kensington. Photos: David Parry / PA Media Assignments.
